Söz və zaman insan həyatının ən incə toxumlarını, ən dərin köklərini təşkil edən iki mühüm anlayışdır. Söz, insan ağlının, ürəyinin və ruhunun təcəssümüdür. Zaman isə hər bir sözün, hər bir düşüncənin məkan içində hərəkətini, təsirini və ömrünü müəyyən edən ölçüdür. İnsan tarix boyu sözün gücünü kəşf etmiş, sözün ağırlığını və məsuliyyətini anlamışdır. Hər bir söz danışıldığı andan həm zamanın içində, həm də zamanın ötəsində öz əksini tapır. Söz söylənildiyi anda təsadüfi görünə bilər, lakin zamanın sınağından keçdikdə onun həqiqi dəyəri ortaya çıxır.

Söz təkcə insanlar arasında rabitə vasitəsi deyil, həm də mədəniyyətin, tarixin, qəlbin və ruhun ifadəsidir. Zaman isə bu ifadəni ölçən, ona mənalı və ya mənasız deyə qiymət verən bir meyardır. Keçmişdə söylənilən sözlər, onların təsirini zamanın süzgəcindən keçirərək gələcəyə ötürür. Əgər söz doğru, dürüst və dərin düşüncələrlə seçilmişdirsə, zaman onun təsirini artırır, əksinə səthi və boş sözlər isə zamanla unudulur, sönür və əhəmiyyətsizləşir. Bu baxımdan söz və zaman bir-birini tamamlayan iki tərəfdir. Biri olmadan digərinin mənası tam dərk edilə bilməz.

Zamanın keçiciliyi insanı düşünməyə məcbur edir. Hər an bir daha geri qayıtmır, hər söz bir daha təkrar olunmur. Ona görə də insan söz söyləyərkən zamanın ağırlığını nəzərə almalıdır. Söz həyatın ən sərt və ən yumşaq silahıdır, o, yara aça, dərd paylaşa, sevinc bəxş edə, ilham verə bilər. Lakin zaman sözün düzgünlüyünü, dürüstlüyünü və əbədiliyini müəyyən edir. Sözün əbədi olması onun zaman içində doğru və mənalı qalmasından asılıdır. İnsan tarixin sınağından çıxmış sözləri yadında saxlayır, unudulmuş sözləri isə həyatın tozlu künclərinə itirir.

Söz həm də insanın özünü zaman qarşısında ifadə etmə vasitəsidir. İnsan ömrü məhduddur, lakin sözlər zamanla ömürdən böyük bir hekayə yaradır. Söz ilə yazılmış tarix kitabları, şeirlər, nəsrlər və düşüncələr insan ruhunun zamanla sınanmış izləridir. Zaman sözün gücünü sınayır, onu gücləndirir və ya zəiflədərək unudulmağa məhkum edir. Bu səbəbdən söz yalnız danışmaq və ya yazmaqdan ibarət deyil, söz həyatın dərinliyini duymaq, onu anlamaq və zamanla paylaşmaq sənətidir.

Söz və zamanın bir-birinə bağlılığı insanın əxlaqi məsuliyyətini də artırır. Söz ağıllı və düşünülmüş olduqda zaman onun haqqını tanıyır. Səthi, yalan və boş söz isə zamanın hökmünə tabe olur və unudulur. Buna görə də insan həyatda həm sözün qiymətini bilməli, həm də zamanın ölçüsündə onu doğru istifadə etməyi bacarmalıdır. Zamanın keçməsi ilə sınaqdan çıxan söz, yalnız insanın daxili zənginliyini, dürüstlüyünü və həyat fəlsəfəsini ortaya qoyur.

Nəticədə, söz və zaman bir-birindən ayrılmazdır. Söz zamanla dəyər qazanır, zaman isə söz vasitəsilə iz buraxır. İnsan ömrü boyu söylədiyi sözlər və yaşadığı zaman anları ilə əbədi bir hekayə yaradır. Söz, zamanın içində bir körpü qurur, keçmişlə gələcəyi birləşdirir və insan ruhunun əbədi izlərini saxlayır. Hər bir insan öz sözləri ilə zamanı qazanır, hər bir söz isə zamanın süzgəcində ömrünü ölçür. Buna görə də söz və zaman yalnız vasitə deyil, həm də insan həyatının mənasıdır. Biri olmadan digərini anlamaq mümkün deyil, hər ikisi birlikdə insanın ruhunu, düşüncəsini və əbədiyyət arzusunu əks etdirir.

05.02.2026