Ədəbiyyat insan ruhunun aynasıdır. Elə şairlər vardır ki, onların qələmindən süzülən hər misra oxucunun yaddaşında iz qoyur, duyğularına toxunur və onu öz daxili aləmi ilə üz-üzə qoyur. Belə sənətkarlar sözün sadəcə yazarı deyil, həm də insan qəlbinin tərcümanı olurlar. Müasir Azərbaycan poeziyasında öz səmimiyyəti, duyğu zənginliyi və qadın ruhunun incə çalarlarını böyük ustalıqla ifadə etməsi ilə seçilən Aləmzər Sadıqqızı da məhz belə şairələrdəndir. Onun yaradıcılığı sevginin, həsrətin, ümidin, insan taleyinin və mənəvi dəyərlərin poetik salnaməsi kimi oxunur. Aləmzər Sadıqqızının poeziyasına nəzər saldıqca aydın olur ki, bu şeirlər yalnız oxunmaq üçün deyil, hiss edilmək, yaşanmaq və qəlbdən keçirilmək üçün yazılmışdır. Aşağıdakı yazıda şairənin yaradıcılıq dünyasına qısa bir nəzər salmaq, onun poeziyasının əsas xüsusiyyətlərini və ədəbi dəyərini dəyərləndirmək məqsədi daşıyır.

ALƏMZƏR SADIQQIZI – DUYĞULARIN, HƏSRƏTİN VƏ QADIN QƏLBİNİN ŞAİRİ

Müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus yeri olan şairələrdən biri də Aləmzər Sadıqqızıdır. Onun yaradıcılığı ilk növbədə səmimiyyəti, təbiiliyi və insan qəlbininin ən incə tellərinə toxuna bilməsi ilə seçilir. Aləmzər Sadıqqızının şeirlərini oxuyarkən hiss olunur ki, bu misralar sadəcə sözlərin birləşməsindən yaranmayıb, onlar yaşanmış ömrün, çəkilmiş ağrıların, qazanılmış həyat təcrübəsinin və qəlbin dərinliklərindən süzülüb gələn duyğuların poetik ifadəsidir. Bu mənalı və duyğulu şeirdə müəllif Yaradanın sevgisini, şükür hissini, sədaqəti və mənəvi bağlılığı poetik dillə ifadə edir. “Səni ürəyimdə baş saxlayıram” şeiri insanın qəlbində yaşatdığı müqəddəs sevgini, həyatın çətinlikləri qarşısında inamını və mənəvi zənginliyini oxucuya çatdırır. Şeirin hər misrasında səmimiyyət, təvəkkül və könül rahatlığı hiss olunur.

Bu ömrü pay verən , alan da sənsən,

Hər iki dünyama qalan da sənsən,

İllərdir könlümə dolan da sənsən,

Səninçün qəlbimi boş saxlayıram.

Bu bənddə müəllif bütün varlığını və taleyini Yaradanın iradəsinə bağladığını ifadə edir. “Bu ömrü pay verən, alan da sənsən” misrası həyatın başlanğıc və sonunun ilahi qüdrətin əlində olduğunu göstərir. “Hər iki dünyama qalan da sənsən” ifadəsi dünya və axirət anlayışlarını əhatə edərək mənəvi bağlılığın dərinliyini vurğulayır. “İllərdir könlümə dolan da sənsən” misrasında uzun illərdən bəri qəlbdə yaşayan sevgi və inam təsvir edilir. Son misrada isə müəllif qəlbini yalnız həmin müqəddəs sevgiyə həsr etdiyini bildirir. Bənd ümumilikdə sədaqət, inam və mənəvi bağlılıq duyğularını təsirli şəkildə əks etdirir.

.Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində qadın şairələrin özünəməxsus yeri olmuşdur. Xurşidbanu Natəvandan başlayaraq Mirvarid Dilbaziyə, Məhsəti Gəncəvidən müasir dövrün tanınmış qələm sahiblərinə qədər uzanan bu zəngin xəttin davamçılarından biri kimi Aləmzər Sadıqqızı da öz yaradıcılığı ilə diqqəti cəlb edir. O, qadın ruhunun ağrılarını, sevgisini, sədaqətini, dözümünü və mənəvi gücünü poetik dillə ifadə etməyi bacaran sənətkarlardandır. Aləmzər Sadıqqızının poeziyasında ən çox rast gəlinən mövzulardan biri sevgidir. Lakin onun sevgi şeirləri adi məhəbbət etirafları deyil. Bu şeirlərdə sevginin müxtəlif çalarları, həsrət, ayrılıq, sədaqət, gözlənti, qürur və nisgil öz əksini tapır. Şairə sevgini insan ruhunun saflaşdırıcı qüvvəsi kimi təqdim edir. Onun misralarında sevgi bəzən sevinc, bəzən ağrı, bəzən də ömür boyu daşınan bir xatirə kimi görünür.

Bu duyğulu və təsirli şeirdə müəllif həyatın ağır sınaqları qarşısında insanın mənəvi dözümünü, ümidini və Yaradanla olan səmimi bağlılığını poetik dillə ifadə edir. “Açıl ey sabahım” şeiri qaranlıq gecələrdən işıqlı sabahlara çıxmaq istəyən bir qəlbin harayıdır. Şairə ağrıların, yorğunluğun və həyat yükünün altında belə ümid işığını itirmir, sabahın doğacağına inanır. Şeirin misralarında həm insan zəifliyi, həm də ilahi mərhəmətə sonsuz inam hiss olunur. Bu baxımdan şeir mənəvi gücün, səbrin və təvəkkülün poetik təcəssümü kimi oxucuya dərin təsir bağışlayır.

Gözümdən sürüşən yuxularımı,

Kirpiyim yorulub saxlaya bilmir.

Ürəyim heyrətdən ağrımır daha,

Nə də ki, gözlərim ağlaya bilmir...

Bu bənddə şairənin yaşadığı mənəvi yorğunluq və daxili sarsıntı incə poetik çalarlarla ifadə olunur. Gözlərdən sürüşən yuxular rahatlığın və dincliyin itirildiyini göstərir. Kirpiklərin belə yorulması ağrının və yükün nə qədər ağır olduğunu hiss etdirir. Son iki misrada isə insanın elə bir həddə çatdığı təsvir olunur ki, artıq nə heyrət onu ağrıdır, nə də göz yaşları dərdin yükünü azalda bilir. Bənd ümumilikdə dərin ruh yorğunluğunu, tənhalığı və həyatın ağır sınaqları qarşısında insanın hiss etdiyi mənəvi boşluğu təsirli şəkildə əks etdirir. Aləmzər Sadıqqızının yaradıcılığında diqqəti çəkən digər mühüm cəhət həsrət motividir. Bu həsrət yalnız sevgiliyə deyil, keçmişə, uşaqlıq illərinə, valideynlərə, doğma yurda və itirilmiş günlərə duyulan həsrətdir. Aləmzər Sadıqqızının şeirlərində zamanın insan həyatına vurduğu izlər aydın hiss olunur. O, keçmişi xatırlayarkən sentimental duyğulara qapılmır, əksinə, həyatın fəlsəfi mahiyyətini açmağa çalışır.

​Sevgi insanı var edən, dünyaya bağlayan ən ülvi duyğudur. Lakin elə bir an gəlir ki, sevginin yoxluğu sadəcə bir insanı deyil, bütöv bir kainatı mənasızlaşdırır. Aləmzər Sadıqqızının "Unutdum sevməyi də..." şeiri məhz belə bir mütləq itkinin, daxili qürbətin carçısıdır. Müəllif burada sıradan bir ayrılığı deyil, ruhun bütövlükdə dünyadan əl-ətək çəkməsini təsvir edir. Şeirin elə ilk sətirlərindən görünür ki, lirik qəhrəman üçün "sən" anlayışı bütöv bir dünya ilə bərabər tutulub. O getdikdə, arxasında qalan boşluq elə böyük olub ki, bura nə baharın ətri, nə günəşin istisi, nə də adamların varlığı sığışa bilib. Bu şeir, sevgisiz qalan insanın özünü bütövlükdə unutdurmaq, hisslərini dondurmaq cəhdidir. "Sən qarışıq" hər şeyi unutmaq istəyi, əslində xatirələrin çəkisindən xilas olmaq fəryadıdır.

​

​Gözlər sevgidən gülər...

Ürək sevgidən dinər...

həyat nəğmələrini sevgi dilində söylər...

Arılar çiçəklərə , çiçəklər böcəklərə...

Küləklər ağaclara, ağaclar yarpaqlara..

Qaranquşlar bahara, həyat yaşayanlara...

Məhəbbətdən, sevgidən minbir nağıl danışar...

Sən olmayan dünyanı sevməyi bacarmadım...

Unutdum sevməyi də...unutdum sən qarışıq...

​

​Şeirin beşinci bəndi həm ideya, həm də emosional kulminasiya nöqtəsidir. Müəllif burada makro və mikro aləmin, təbiətin, canlıların bütöv bir harmoniyasını yaradır. Arıların çiçəklərlə, küləyin ağaclarla, qaranquşun baharla münasibəti əslində kainatın özünün "sevgi dili" ilə danışdığının sübutudur. Şairə incə bir rəngarəngliklə göstərir ki, həyat hər hüceyrəsi ilə sevgidən ibarətdir.

​Lakin bu canlı, dinamik və sevgi dolu tablonun qarşısında lirik qəhrəmanın dramı daha da qabarıq nəzərə çarpır. Kainat minbir dildə məhəbbət nağılı danışsa da, qəhrəmanın dünyası sükuta qərq olub. Çünki bu böyük harmoniyanın içində onun yeganə dayığı, "O" yoxdur. Son iki sətirdəki "Sən olmayan dünyanı sevməyi bacarmadım... Unutdum sevməyi də... unutdum sən qarışıq..." etirafı, insanın daxili aləminin xarici aləmdən daha böyük və həlledici olduğunu göstərir. Əgər daxildəki günəş sönübsə, xaricdəki bahar sadəcə bir illüziyadır. Şeir, sevgini unuda bilmək üçün bütöv bir kainatı yaddaşdan silməyə hazır olan aşiqin poetik monumentidir.

Aləmzər Sadıqqızının yaradıcılığında ana mövzusu da xüsusi yer tutur. Azərbaycan qadınının mənəvi dünyasını dərindən duyan şairə ana obrazını müqəddəslik zirvəsində təqdim edir. Onun ana haqqında yazdığı şeirlərdə böyük ehtiram, sevgi və mənəvi bağlılıq hiss olunur. Bu şeirlər oxucuya yalnız bir insanın anasına olan sevgisini deyil, ümumilikdə ana məfhumunun ucalığını çatdırır.Şairənin "BİR QADIN AĞLAYIR ÜZÜ PAYIZA" şeirində payızın hüznlü çalarları ilə insan qəlbindəki ağrıların qovuşduğu bu təsirli şeir oxucunu dərin duyğular aləminə aparır. Şeirdə ata və ana həsrəti, tənhalıq, nisgil və ömür yükü bir qadının taleyi üzərindən poetik şəkildə ifadə olunur. Müəllif kədərin ən incə çalarlarını səmimi və təsirli obrazlarla təqdim edir.

Dəfn edib analı sevinclərini,

Əlləri qoynunda boynu bükülür.

Bir ata məzarı qalıb uzaqda,

Bir dəli həsrətin qoynu sökülür.

Bir qadın ağlayır üzü payıza....

Bu bənddə şairə qadının yaşadığı dərin mənəvi sarsıntıları təsvir edir. “Dəfn edib analı sevinclərini” misrası ananın yoxluğunun yaratdığı böyük boşluğu və itirilmiş xoşbəxt günləri ifadə edir. “Əlləri qoynunda boynu bükülür” obrazı ümidsizliyin, qəm-qüssənin və çarəsizliyin canlı təsviridir. “Bir ata məzarı qalıb uzaqda” misrası isə valideyn həsrətinin ikiqat ağrısını göstərir. “Bir dəli həsrətin qoynu sökülür” ifadəsində həsrət insanın daxilini parçalayan, sakitləşməyən bir duyğu kimi təqdim olunur. Bəndin sonunda təkrarlanan “Bir qadın ağlayır üzü payıza” misrası qadının kədərini payız fəslinin hüznü ilə birləşdirərək şeirin əsas emosional yükünü daha da gücləndirir. Bu bənd bütövlükdə valideyn itkisi, tənhalıq və həsrətin insan ruhunda yaratdığı ağrıları təsirli şəkildə əks etdirir. Aləmzər Sadıqqızının poeziyası həm də qadın taleyinin poetik salnaməsi kimi diqqəti cəlb edir. O, qadının sevincini də, kədərini də, mübarizəsini də, tənhalığını da böyük həssaslıqla qələmə alır. Şairənin qadın mövzusunda yazdığı misralarda süni pafos yoxdur. Hər misrada yaşanmış həyatın izi, duyulmuş hisslərin nəfəsi duyulur. Buna görə də onun şeirləri xüsusilə qadın oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanır.

​Poeziya insan ruhunun ən gizli, ən ağrılı künclərinə işıq tutan bir aynadır. Bəzi şeirlər var ki, ilk misrasından etibarən oxucunu daxili bir sükuta, dərin bir kədərə qərq edir. 2019-cu ildə qələmə alınmış "Min ildə bir qarış yol gedən qadın..." şeiri də məhz belə şeirlərdəndir. Bu şeir sadəcə bir qadının taleyindən bəhs etmir, o, cəmiyyətin, tənhalığın və daxili fırtınaların fonunda əriyən, hər gün yenidən doğulub hər gecə öz daxilində ölən fədakar və məğrur bir ruhun simfoniyasıdır. Müəllif burada zamanın bətnində sıxılıb qalan, ümidlə ümidsizlik arasında vurnuxan qadın obrazının bədii portretini ustadlıqla yaradıb.

​

​Nə nağıl tükənər, nə ömür bitər,

Bir tikə ümidə şükr edən qadın...

Min ildir yolları tənha yüyürən,

Min ildə bir qarış yol gedən qadın.

​

​"Min ildə bir qarış yol gedən qadın..." şeiri dərin psixoloji qatları və metaforik zənginliyi ilə diqqəti cəlb edir. Şeirin strukturunda ziddiyyətlərin və daxili çəkişmələrin harmoniyası bədii təsir gücünü artırır. Şeirdəki zaman anlayışı real zamandan tamamilə qopmuşdur. Qadın "min ildir" tənha yüyürür, lakin getdiyi məsafə "bir qarış"dır. Bu paradoks, qadının çəkdiyi əzabların, daxili monotonluğun və çıxılmazlığın göstəricisidir. O, zahirən hərəkətdədir, daxilən isə eyni ağrının nöqtəsində donub qalmışdır. "Hər gecə hönkürən bir qadın ölür, Səhərlər dip-diri açır gözünü" misraları qadının daxili dözümünü və eyni zamanda çəkdiyi əzabın sonsuzluğunu ifadə edir. O, hər gün öz dərdləri ilə çarpışır, lakin sabahısı gün həyata yenidən, heç nə olmamış kimi davam etmək məcburiyyətindədir. "Ömrünü min dərdə, qayğıya bölən" bu qadın tipik fədakar qadın obrazıdır. Şeirdə payız elementləri, arzulara qar yağması qadının ümidlərinin solmasından xəbər verir. Bu ağır real dünyadan qaçış nöqtəsi isə "on yaşının nağılları"dır. O, durnalarla uşaqlığına qayıdır, çünki indiki zaman ona yalnız ağrı və soyuqluq ("Hər isti kəlmədən üşüyən qadın") bəxş edir. Nəticə olaraq, şeirin son bəndi şeirin ümumi fəlsəfəsini mükəmməl şəkildə xülasə edir. Qadın hər şeyə rəğmən "bir tikə ümidə şükr edir". Onun yolu tənha və uzun olsa da, daxilindəki nağıl və ümid tükənmir. Müəllif bu obraz vasitəsilə bəşəri bir qadın dözümünü, tənhalığını və eyni zamanda ruhun əyilməzliyini poeziyanın dili ilə bədii şəkildə əbədiləşdirmişdir.

Onun yaradıcılığının əsas xüsusiyyətlərindən biri də dil sadəliyidir. Aləmzər Sadıqqızı mürəkkəb poetik konstruksiyalara və süni bədii ifadələrə meyl göstərmir. O, xalq danışıq dilinə yaxın, axıcı və anlaşıqlı üslubdan istifadə edir. Bu sadəlik isə şeirlərin təsir gücünü azaltmır, əksinə, onları daha da səmimi və təsirli edir. Oxucu şeiri oxuyarkən müəlliflə öz arasında görünməz bir mənəvi körpü qurur. İnsan hər itki ilə bir az əksilir, hər ayrılıqla içindəki bir ocağın sönüşünə şahidlik edir. Lakin elə itkilər var ki, onlar insanı sadəcə tənhalığa məhkum etmir, həm də ətrafındakı bütün canlı və cansız aləmi o itkinin diliylə danışmağa vadar edir. Aləmzər Sadıqqızının "Bir yerdə ölək" şeiri məhz belə bir daxili fəryadın, zamana və məkana sığmayan böyük bir sevgi və kədərin poetik təzahürüdür. Bu şeir, sadəcə bir ayrılıq nəğməsi deyil, həm də gedişiylə dünyanı bomboş qoyan bir can sirdaşının, ömür-gün yoldaşının ardınca çəkilən ruhsal bir hesabatdır. Müəllif qadın qəlbinin, vəfalı bir ömür yoldaşının bədii söz qüdrəti ilə oxucunu xatirələrin yandırıb-yaxdığı bir evə qonaq edir və orada zamanın necə dayandığını, hər əşyanın necə bir həsrət daşıyıcısına çevrildiyini hiss etdirir.

​

Hər tərəfdə xatirən var,

Evim -esiyim alışır

Hər şey mənimlə susur,

Hər nə var mənlə danışır...

Ötür günlər, aylar sənsiz,

Göydə Ayım darıxır...

Adına bişən yemək də ,

Qazanda payın darıxır...

Necə çıxıb getmişənsə,

Unutmusan qayıtmağı...

Bircə saatlığa dön gəl,

Öyrət mənə unutmağı...

Sənsiz yağan yağışları ,

Əsən küləkləri neynim...

Sənsiz tutulan hava tək,

Mənim də açılmır eynim...

Bu gün sənin ölən, günün

Ruhunla gəl, deyib-gülək...

Mən indi ölürəm sənsiz

Qayıt gəl...bir yerdə ölək.

​

​Aləmzər Sadıqqızının qələmindən çıxan bu poetik nümunə, lirik qəhrəmanın daxili dünyasını, onun psixoloji sarsıntılarını və keçirdiyi mənəvi böhranı bədii şəkildə ortaya qoyur. Şeir həm strukturu, həm də daşıdığı emosional yük baxımından dərin bir daxili monoloqdur. Şeirin ilk bəndlərindən etibarən müəllif ətraf mühiti lirik qəhrəmanın daxili aləminin bir parçasına çevirir. "Ev-eşiyin alışması", "Ayın darıxması" və xüsusilə Azərbaycan məişətinə, ailə mədəniyyətinə xas olan çox incə bir detal, "Adına bişən yemək də, qazanda payın darıxır" ifadəsi poeziyada az rast gəlinən, lakin səmimiyyəti ilə insanı sarsıdan, bir qadın həssaslığını göstərən möhtəşəm bir tapıntıdır. Qazandakı payın darıxması, itkinin sadəcə mənəvi deyil, fiziki olaraq da hər an hiss edildiyini göstərir. Yuxarıda ayrıca qeyd olunan dördüncü bənddə isə şairə təbiət hadisələri ilə insanın daxili ovqatını sintez edir. Yağış və külək təkbaşına heç bir məna kəsb etmir, onlar yalnız sevilən insanla birgə olanda gözəldir. "Havanın tutulması" ilə lirik qəhrəmanın "eyninin açılmaması" arasındakı paralel, insan ruhunun təbiətlə bərabər rəng almasını, sevgilisiz bu dünyanın rəngini itirdiyini simvolizə edir. "Bircə saatlığa dön gəl, öyrət mənə unutmağı..." misrası isə şeirin fəlsəfi düyün nöqtəsidir. Qayıtması istənilən insandan onu unutmağın yolunu öyrətməsini xahiş etmək, əslində unutmağın qeyri-mümkünlüyünü və bu sevginin əbədiliyini bəyan etməkdir. Şeirin son bəndi bir çağırış, bir əhdin yenilənməsidir. Müəllif ayrılığın ildönümündə ("Bu gün sənin ölən günün") fiziki ayrılığı qəbul edir, lakin ruhların dialoquna inanır. Son misralardakı "Mən indi ölürəm sənsiz, qayıt gəl... bir yerdə ölək" nidası, ölümün belə bu sevgini ayıra bilməyəcəyinə, əsl hüzurun və qovuşmağın ancaq o dünyada, bir yerdə ölməklə mümkün olacağına olan mistik və ülvi inamı ifadə edir. Aləmzər Sadıqqızının bu şeiri həm sadə, xalq dilinə yaxın ifadə tərzi, həm də daxili ritmi və qafiyə düzümünün mükəmməlliyi ilə oxucunun qəlbinə birbaşa toxunmağı bacarır.

Şairənin poeziyasında mənəvi dəyərlərə bağlılıq da mühüm yer tutur. O, insanlığı, mərhəməti, vicdanı, dostluğu və sədaqəti yüksək dəyərlər kimi təqdim edir. Müasir dövrdə mənəvi aşınmaların artdığı bir zamanda Aləmzər Sadıqqızının şeirləri oxucunu düşünməyə, öz daxilinə boylanmağa və həyatın əsl dəyərlərini yenidən dərk etməyə çağırır.

Aləmzər Sadıqqızı yalnız hisslərin deyil, həm də həyat həqiqətlərinin şairəsidir. Onun misralarında insan ömrünün faniliyi, zamanın sürətli axını və taleyin gözlənilməz dönəmləri əks olunur. Şairə həyatın çətinliklərini gizlətmir, əksinə, onları olduğu kimi göstərir və insanı mənəvi gücə, dözümlülüyə səsləyir. “Gəlmişəm” şeirində “Dərdli payızımsan, ya baharımsan?” və “Mənəm, yanağından axıb gəlmişəm” misralarına baxaq.

“Gəlmişəm” şeiri sevginin, həsrətin və mənəvi bağlılığın poetik ifadəsidir. Şairənin “Dərdli payızımsan, ya baharımsan?” misrasında sevgili obrazı həm kədərin, həm də sevincin mənbəyi kimi təqdim olunur. Payız ayrılığı, nisgili və solğunluğu simvolizə etdiyi halda, bahar yenilənməni, ümid və xoşbəxtliyi ifadə edir. Bu sual sevgilinin şair taleyində hansı yer tutduğunu deyil, əslində onun bütün duyğularının mərkəzində dayandığını göstərir.

“Mənəm, yanağından axıb gəlmişəm” misrası isə son dərəcə təsirli və obrazlıdır. Burada şairə özünü sevgilinin yanağından süzülən göz yaşına bənzədir. Bu bənzətmə sevginin nə qədər saf, kövrək və ağrılı olduğunu nümayiş etdirir. Şairə sanki sevgilinin qəmində, sevincində və duyğularında yaşayan bir varlığa çevrilmişdir.

Ümumilikdə, “Gəlmişəm” şeirində bu misralar sevginin həm ağrı, həm də səadət gətirən sirli mahiyyətini açır, aşiq qəlbinin səmimiyyətini və fədakarlığını oxucuya dərin poetik çalarlarla çatdırır.

Müasir Azərbaycan poeziyasında Aləmzər Sadıqqızının özünəməxsus yeri vardır. O, böyük iddialarla deyil, səmimi duyğularla oxucuların qəlbinə yol tapmışdır. Onun şeirləri yüksək səslə deyil, ürəyin səsi ilə danışır. Məhz buna görə də müxtəlif yaş qruplarından olan oxucular onun yaradıcılığına maraq göstərirlər.

Bu gün Aləmzər Sadıqqızının adı Azərbaycan ədəbi mühitində hörmətlə çəkilən qadın şairələr sırasında yer alır. Onun yaradıcılığı insan qəlbinin incə duyğularını, qadın ruhunun dərinliklərini və həyatın mənəvi həqiqətlərini əks etdirən qiymətli poetik irsdir. Şairənin misralarında sevgi də var, həsrət də var, ümid də var, həyatın ağrıları da. Lakin bütün bunların fövqündə insanı yaşamağa, sevməyə və mənəvi saflığını qorumağa çağıran bir işıq var.

Şairənin “Bağışla...” şeiri başdan-başa etiraf, peşmanlıq və kövrək duyğular üzərində qurulmuş səmimi bir poetik nümunədir. Şeirin ən təsirli misralarından biri olan “Döydü tale məni, döydü qəm məni” ifadəsi lirik qəhrəmanın ömür yolu boyunca üzləşdiyi ağrıların, sınaqların və mənəvi sarsıntıların ümumiləşdirilmiş bədii ifadəsidir.

Bu misrada “tale” və “qəm” canlı bir qüvvə kimi təqdim olunur. Şairə taleyin sərt zərbələri qarşısında əzildiyini, qəm-kədərin onu yorduğunu bildirir. Buradakı “döydü” sözü sadəcə məcazi məna daşımır, həm də həyatın insan ruhunda açdığı dərin yaraları hiss etdirir. Misranın təsir gücü ondadır ki, oxucu burada yalnız bir insanın deyil, həyatın müxtəlif sınaqlarından keçmiş hər kəsin ağrısını görə bilir.

Şeirin ümumi ruhunda bu misra müəllifin incitmək istəmədiyi bir qəlbə üz tutaraq öz yaralarını göstərməsi, keçdiyi çətin yolları anlatması kimi səslənir. Sanki şairə demək istəyir ki, etdiyi səhvlərin, yaşadığı kövrəkliyin arxasında onu illərlə sarsıdan tale və qəm dayanır.

Beləliklə, “Bağışla...” şeirində “Döydü tale məni, döydü qəm məni” misrası insan taleyinin sərt üzünü, həsrətin və kədərin ruhda açdığı izləri böyük səmimiyyət və təsirli poetik dillə ifadə edən yaddaqalan bədii nümunə kimi diqqəti cəlb edir.

Aləmzər Sadıqqızının poeziyası göstərir ki, həqiqi şeir yalnız söz sənəti deyil, həm də qəlbin danışığıdır. Onun yaradıcılığı bu gün də oxucuların duyğularına toxunur, onları düşündürür və mənəvi zənginliyə səsləyir. Bu isə əsl şair üçün ən böyük uğurdur.

Bəzən insanın içində elə yaralar olur ki, onları nə zaman sağaldır, nə də təsəlli. O yaralar qəlbin ən dərin qatlarında kök salaraq ömrün bütün fəsillərinə yayılır. Aləmzər Sadıqqızının "Ölümlə oynayıram..." şeiri də məhz belə bir ruh halının poetik etirafıdır. Bu şeirdə sevginin gətirdiyi ağrı, itirilmiş arzuların nisgili və taleyin sərt üzü ilə üz-üzə qalan bir qadın qəlbinin fəryadı səslənir. Şairə həyatını fəsillərin dili ilə danışır, yaşanmayan baharların, görülməyən yayların acısını misralara köçürür. Xüsusilə şeirdəki üçüncü bənddin ilk iki misrası ömrün yarımçıq qalmış arzularını və zaman qarşısında aciz qalan insanın daxili sarsıntılarını son dərəcə təsirli şəkildə əks etdirir.

"Nə bahar yaşadı, nə yayı gördü...

Ömrün payızına ağlayan gözüm."

Bu misralarda şairə öz taleyinin ümumiləşdirilmiş mənzərəsini yaradır. Ədəbiyyatda bahar adətən ümidin, sevincin, gəncliyin və xoşbəxtliyin rəmzi kimi təqdim olunur. Yay isə həyatın ən gözəl, ən dolğun çağlarını simvolizə edir. Lakin lirik qəhrəman etiraf edir ki, onun gözü nə baharın sevincini yaşayıb, nə də yayın hərarətini görüb. Bu ifadə insan ömründə yaşanmalı olan xoş günlərin tale tərəfindən əlindən alınmasını göstərir.

İkinci misrada işlənən. "Ömrün payızına ağlayan gözüm" ifadəsi isə dərin poetik yük daşıyır. Payız burada yalnız bir fəsil deyil, ömrün solğunlaşan, saralan və xəzanlaşan dövrünün rəmzidir. Şairənin gözü öz taleyinin bu xəzan çağına baxıb ağlayır. Bu göz yaşları yalnız kədərin deyil, həm də həyata keçməyən arzuların, yaşanmayan sevgilərin və gecikmiş ümidlərin göz yaşlarıdır.

Misraların təsir gücü ondadır ki, şairə dərdini sadəcə söyləmir, onu təbiətin dili ilə canlandırır. Bahar, yay və payız qarşılaşdırması insan ömrünün mənəvi xəritəsinə çevrilir. Oxucu hiss edir ki, burada ağlayan təkcə bir cüt göz deyil, ömrünün ən gözəl çağlarını həsrətlə yola salmış bir ürəkdir. Bu səbəbdən həmin misralar şeirin ən kövrək və ən düşündürücü poetik məqamlarından biri kimi yadda qalır.

Aləmzər Sadıqqızının yaradıcılığı bir daha sübut edir ki, həqiqi poeziya zamanın sərhədlərinə sığmır. Səmimi duyğular, saf hisslər və insan qəlbinin dərinliklərindən gələn sözlər hər dövrdə öz oxucusunu tapır. Onun şeirlərində yaşayan sevgi, həsrət, mərhəmət və mənəvi saflıq gələcək nəsillər üçün də dəyərli bir mənəvi xəzinə olaraq qalacaqdır. Şairənin misraları oxucunu yalnız duyğulandırmır, həm də düşündürür, insanın öz daxilinə nəzər salmasına kömək edir. Məhz buna görə Aləmzər Sadıqqızının poeziyası müasir Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yer tutur və onun qələmi hələ uzun illər oxucuların qəlbində işıq saçmağa davam edəcəkdir. Sözə, duyğuya və insan ruhuna xidmət edən belə sənətkarların varlığı ədəbiyyatımızın ən böyük mənəvi zənginliklərindən biridir.

Ağayev Burhan

Metodist və Ali kateqoriyalı müəllim