Bir günlük peşmanlıq bəzən bir ömrün sükutuna bərabər olur, çünki söz deyildiyi an zamandan qopur, geri dönmür və insanın taleyinə iz kimi həkk olunur. Söz insanın özünə verdiyi ən açıq və eyni zamanda ən təhlükəli vəddir, çünki o, niyyəti açır, qəlbi çılpaqlaşdırır və düşüncənin sürətinə tab gətirmədən dilə gəlir. Bir anlıq əsəb, tələskənlik, qürur və ya diqqətsizliklə deyilən söz sonradan peşmanlıq doğurur, amma bu peşmanlıq çox vaxt gecikmiş olur, çünki söz artıq qarşı tərəfin yaddaşına köçmüşdür. İnsan bəzən susmalı olduğu yerdə danışır, danışmalı olduğu yerdə susur və bu iki səhvin arasında sözün məsuliyyəti itir. Bir günlük peşmanlıq adlanan hal əslində insanın öz daxili vicdanı ilə üz-üzə qalmasıdır, çünki vicdan sözü unutmur, onu hər gün yenidən xatırladır və hər xatırlatma peşmanlığı dərinləşdirir. Sözün gücü ondadır ki, o, təkcə eşidilmir, hiss olunur, qəbul edilir və zamanla dəyişməyən bir yükə çevrilir. İnsan özünü haqlı hesab edib sərt söz deyə bilər, amma haqq sözlə qırıcı söz arasında incə bir xətt var və bu xətt keçildikdə peşmanlıq qaçılmaz olur. Bir gün deyilmiş bir kəlmə illərlə münasibətləri sarsıda, inamı dağıda və qəlbdə sağalmayan yaralar aça bilər. Sözün peşmanlığı xüsusilə ona görə ağırdır ki, onu geri almaq mümkün deyil, çünki üzr istəmək sözün özünü yox, yalnız təsirini yumşalda bilər. İnsan bəzən sözlə özünü qoruduğunu düşünür, amma əslində sözlə özünü ifşa edir və daxili zəifliklərini üzə çıxarır. Bir günlük peşmanlıq insanı düşünməyə vadar edir ki, susmaq bəzən danışmaqdan daha hikmətlidir və hər doğru düşüncə doğru zamanda deyilmədikdə yanlış nəticə doğura bilər. Söz həm körpü, həm də divardır, onu necə qurmaq insanın seçiminə bağlıdır. Tələskənliklə qurulan körpü tez uçur, səbrlə qurulan körpü isə illərlə dayanır. İnsan həyatında ən ağır peşmanlıqları çox vaxt etdiyi əməllərdən deyil, dediyi sözlərdən çəkir, çünki əməl zamanla unudula bilər, amma söz yaddaşda yaşayır. Bir günlük peşmanlıq insana öyrədir ki, hər kəlmənin çəkisi var və bu çəki insanın mənəvi tərəzisini ya ağırlaşdırır, ya da yüngülləşdirir. Sözlə incitmək asandır, amma sözlə sağaltmaq məsuliyyət tələb edir. Peşmanlıq isə bu məsuliyyətin gec dərk olunmuş formasıdır. İnsan sözünə sahib çıxmadıqda söz ona sahib çıxır və onu öz kölgəsində saxlayır. Bir günlük peşmanlıq bəzən illik dərsə çevrilir və insanı daha diqqətli, daha səbrli və daha susqun edir. Çünki insan anlayır ki, söz ağzından çıxana qədər ona məxsusdur, amma çıxdıqdan sonra insan sözə məxsus olur.

Bir günlük peşmanlıq adətən kiçik və əhəmiyyətsiz görünən bir anla başlayır, amma onun yaratdığı yük insanın daxilində dərin izlər buraxır. İnsan çox vaxt sözün sadəcə səs olduğunu düşünür, lakin əslində söz hissin, niyyətin və düşüncənin daşıyıcısıdır. Dilə gələn hər kəlmə qəlbin bir parçasını qarşı tərəfə ötürür. Bu ötürülmə düzgün baş vermədikdə, peşmanlıq qaçılmaz olur. İnsan əsəbi halda, qürurla və ya tələsik danışanda söz ağlın yox, duyğunun məhsulu olur. Duyğu isə keçicidir, amma onun doğurduğu nəticələr qalıcıdır.

Bir günlük peşmanlıq insanın öz-özü ilə dialoqundan başlayır. İnsan deyir ki, kaş susardım, kaş bir az düşünərdim, kaş bu sözü deməzdim. Amma bu “kaş”lar zamanı geri qaytarmır. Söz deyildiyi an artıq insanın nəzarətindən çıxır və qarşı tərəfin qəlbində öz yerini tutur. Bəzən bu yer inciklik olur, bəzən xəyal qırıqlığı, bəzən də səssiz bir küskünlük. İnsan bunu dərhal hiss etməyə bilər, amma zaman keçdikcə münasibətlərdə yaranan soyuqluq sözün nəticəsi kimi üzə çıxar.

Sözün peşmanlığı ona görə ağırdır ki, o, təkcə deyilən anla məhdudlaşmır. Hər xatırlananda yenidən yaşanır. İnsan gecə düşüncələrində, tək qaldığı anlarda həmin sözü yenidən eşidir və vicdanının səsi onu rahat buraxmır. Vicdan insanın ən səssiz, amma ən güclü hakimidir. O, cəza vermir, amma insanı daim düşünməyə məcbur edir. Bir günlük peşmanlıq bu baxımdan insanın mənəvi yetkinləşməsinə səbəb ola bilər.

İnsan həyatında söz bəzən qılıncdan kəskin olur. Qılınc bədəni yaralaya bilər, söz isə ruhu. Ruhun yarası isə daha gec sağalır. Buna görə də ağıllı insan danışmazdan əvvəl düşünər, düşünərkən də qarşısındakının qəlbini nəzərə alar. Hər doğru söz deyilməli deyil, hər sükut da qorxaqlıq deyil. Bəzən sükut ən düzgün cavab, ən dərin hörmət formasıdır. Bir günlük peşmanlıq insanı bu həqiqətlə üzləşdirir.

İnsan zamanla anlayır ki, ən böyük güc özünü saxlaya bilməkdir. Dilini, əsəbini və sözünü idarə edə bilmək. Bu bacarıq yoxdursa, peşmanlıq qaçılmazdır. Sözlə qazanılan hörmət də var, sözlə itirilən dəyər də. İnsan bir anlıq rahatlama üçün sərt söz deyə bilər, amma həmin rahatlama çox tez keçir, yerini uzunmüddətli peşmanlığa verir.

Nəticə olaraq, bir günlük peşmanlıq insan üçün həm ağrı, həm də dərsdir. Bu dərs öyrədir ki, söz danışılmamışdan əvvəl düşünülməlidir. İnsan sözün sahibi olduğu müddətdə azaddır, sözün əsiri olanda isə peşmandır. Susmağı bacaran insan daha az peşman olur, düşünərək danışan insan isə vicdanla yaşayır. Çünki ağılla deyilən söz arxasınca peşmanlıq gətirmir, tələskənliklə deyilən söz isə bir günün deyil, bəzən bir ömrün peşmanlığına çevrilir.

15.02.2026