DEMƏMİŞƏM

Dodaq büzməyiblər gələndə adım,

Kiməsə yalançı “tost” deməmişəm.

Hər səhvi olana düzəlməz adam,

Hər üzə gülənə dost deməmişəm.

Məni əymək üçün əyilən olub

Namərd qarşısında, yağı önündə

Bir dəfə çalınır əcəl zəngimiz,

Niyə qorxmalıyam hər an ölümdən?

Gözləri bərəlib, çaşıb qalıblar

Hər dəfə sınmamış görəndə məni.

Kölgəmi şəhərdə qılınclayıblar

Səsim Qarabağdan gələndə mənim.

Mən iki balamı Ulu Tanrıya

Əmanət eyləyib, çıxıb getmişəm.

Düşmənin üstünə nəyim olubsa –

Bütün nifrətimi yığıb getmişəm.

Kim bilir həyatı qırılar harda?

Ölüm ağuşuna harda alacaq?

Mən ölüm barədə düşünüm niyə?

Ölməyə həmişə vaxtım olacaq.

Görür ki, üzümə bağlayanlar çox,

Açır hər qapını üzümə Allah.

Öləndə görsə ki, ağlayanlar yox,

Özü ağlayacaq mənimçün, vallah!

Şeirin Bədii Təhlili:

Rasif İmanoğlunun bu möhtəşəm şeiri dərin fəlsəfi, vətənpərvər və insani duyğularla süslənmiş, daxili azadlığı və qüruru tərənnüm edən bir sənət nümunəsidir. Şeirin əsas qayəsi şəxsiyyətin bütövlüyü, ləyaqət, ölüm qorxusuna qalib gəlmək və vətən sevgisidir.

Müəllif ilk misralardan etibarən cəmiyyətdəki saxtakarlığa, ikiüzlülüyə qarşı öz fərdi üsyanını dilə gətirir. O, hər üzə güləni dost seçməyəcək qədər uzaqgörən, namərd qarşısında əyilməyəcək qədər vüqarlıdır. Şair daxili dünyasının təmizliyini qorumaq üçün yaltaqlıqdan uzaq qaldığını vurğulayır. "Hər səhvi olana düzəlməz adam" deməklə insanların xarakterindəki düzəlməz qüsurlara qarşı barışmaz mövqeyini göstərir.

"Bir dəfə çalınır əcəl zəngimiz" misrası poetik qəhrəmanın ölüm qorxusunu tamamilə yenməsindən xəbər verir. Ölüm reallığını qəbul edən insan üçün artıq dünyəvi qorxular əhəmiyyətini itirir. "Ölməyə həmişə vaxtım olacaq" fəlsəfəsi isə anı yaşamaq və əbədi iz qoymaq istəyinin rəmzidir. Şeirin ən pik nöqtələrindən biri "Kölgəmi şəhərdə qılınclayıblar, Səsim Qarabağdan gələndə mənim" beytidir. Burada arxadan danışan, quyu qazan "şəhər adamları" ilə cəbhədə, döyüş meydanında (Qarabağda) səs ucaldan şairin obrazı qarşı-karşıya qoyulur. Bu, əsl fədakarlığın sözdə deyil, əməldə olmasının bədii sübutudur. Müəllif iki övladını Tanrıya tapşırıb cəbhəyə, ölümün üzərinə gedir.

Şeirin sonundakı Tənha İnsan və Tanrı münasibəti çox təsirlidir. Əgər dünyada onu anlayacaq və ağlayacaq kimsə qalmasa belə, Allahın onun haqq səsini eşidəcəyinə və ona ağlayacağına olan mistik inamı, poetik qəhrəmanın ruhunun ucalığını göstərir. Şeir klassik və müasir poeziyanın sintezidir, axıcı və xalq dilinə yaxın bir üslubda yazılıb: "Əcəl zəngi", "ölüm ağuşu", "kölgənin qılınclanması" kimi ifadələr şeirin bədii təsir gücünü artırır və hissləri vizuallaşdırır. Namərd-mərd, şəhər-Qarabağ, dost-düşmən qarşılaşdırmaları şeirdə daxili bir dinamika və gərginlik yaradır.

Şeir heca vəznindədir, ritmi çox sərtdir, sanki bir bəyannamə və ya daxili andiçmə kimidir. Rasif İmanoğlunun bu əsəri sadəcə fərdi hisslərin ifadəsi deyil, eyni zamanda Vətən naminə hər şeyindən keçməyə hazır olan mərd bir Azərbaycan ziyalısının, əsgərinin daxili manifestidir. Şair dünyəvi kiçikliklərdən ucalıb ilahi rəhmətə və vətən sevgisinə sığınır.

Sevil Azadqızı

08. 06.2026