" ƏHVALIMIN ŞEİRİ"-nə araşdırmaçı yozumu
Gözlərimlə çiçəkləri dərmişəm
Gözümə bax, gözlərinə köçürüm...
Gözlərimi kipriyinə bənd elə -
Gözümdəkin gözlərindən keçirim!!
Dolaşıram yer üzünün sətini
Yol tapmaqdı dünyada ən çətini...
Bulaqların, çeşmələrin mətini -
Gözlərimdən gözlərinə içirim!
Hay -harayım bulud sığıb - şeh səpir
Bu tıncığan ürəyimə meh təpir!
Gecə, gündüz deyə-deyə "Ya səbir!"-
Mən də sənin yar boyuna biçilim!
Çətin deyil hal soruşub, hal tutmaq
Keçib getdi , o köhnə dəb - şal tutmaq!
Qismət deyil Əbülfətə bal tutmaq -
Qoyma ki , ta barmaq -barmaq kiçilim!
Şeirin bədii təhlili:
Əbülfət Mədətoğlunun "Əhvalımın şeiri" misraları lirik qəhrəmanın daxili dünyasını, səmimi sevgisini və həyat fəlsəfəsini əks etdirən təsirli bir nümunədir. Şeirin əsas mövzusu məhəbbət, ruhsal yaxınlıq və insanın dünya ilə olan daxili ziddiyyətləridir.
Müəllif fiziki təmasdan daha çox, ruhların və baxışların qovuşmasını, yəni "Gözümdəkin gözlərindən keçirim!" ön plana çəkir. Eyni zamanda, həyatın çətinlikləri qarşısında dözüm və səmimiyyət axtarışı şeirin ana xəttini təşkil edir.
Şair hisslərini oxucuya daha dərindən ötürmək üçün zəngin bədii vasitələrdən istifadə edib: "Gözlərimlə çiçəkləri dərmişəm", "Bulaqların, çeşmələrin mətini... içirim" ifadələri poetik obrazlılığı artırır. Baxışların çiçək kimi dərilməsi sevgilinin gözəlliyinə heyranlığın bədii ifadəsidir. "Gecə, gündüz" qarşılaşdırması zamanın sonsuz axarını və bu axarda yaşanan daxili narahatlığı göstərir. "Gözümə bax, gözlərinə köçürüm..." misrasındakı müraciət şeirə canlı dialoq ab-havası verir.
Son bənddəki "Qoyma ki, ta barmaq-barmaq kiçilim!" harayı isə lirik qəhrəmanın mənəvi kiçilməkdən, tükənməkdən qorxduğunu emosional şəkildə ifadə edir. Şeir klassik aşiqanə üslubla müasir lirik təfəkkürün sintezidir. Müəllif "şal tutmaq", "bal tutmaq", "ya səbir" kimi xalq inanclarından və idiomlarından məharətlə istifadə edərək əsərə milli ruh və təbiilik qazandırıb. Dili axıcı, sadə və eyni zamanda dərindir. Əsər heca vəznində, 8-lik heca ölçüsündə yazılıb. Qafiyə quruluşu və daxili ritm lirik qəhrəmanın həyəcanını, ürək döyüntülərini uğurlu şəkildə əks etdirir.
Sevil Azadqızı Filoloq. AJB, AYB-nin üzvü.
Ədəbi təhlil-tənqidçi. Yazar-publisist