Əbülfət Mədətoğlunun "Xəzər sədaqəti" şeirinin TƏHLİLİ

YAZARLAR 11:08 / 18.04.2026 Baxış sayı: 263

 

Gülümsəyir dan yeriylə bərabər,

Elə bil ki, heç yatmayıb bu Xəzər...

Sahilinə gələnlərə qol açıb -

Gülə -gülə qarşılayır bu səhər!

 

Ləpələrin pıçıltısı bir muğam,

Qağayılar qatır bir az hərarət...

Qəlb oxşayır, ruh ovudur, İlahi -

Xəzərdəki bu möcüzə məharət!..

 

Gözlərimi mən sərirəm üstünə

Xəyalımı suya çəkir həvəslə...

Tuş gəlirəm bir xatirə dəstinə -

Bu sahildə aldığım hər nəfəslə!..

 

Mən dənizə oxuduğum duanı

Sevdiyimə məktub kimi yazmışdım.

Yadımdadı, unutmuram o anı -

Suyuna da and içib, əl basmışdım!

 

Bu gün yenə dua etdim , səsimin

Titrəyişi ləpələri kövrəltdi...

Danmıram ki," Xəzər - Bakı" sevgisi -

Mənə , eşqə sədaqəti öyrətdi!

 

Şeirin Bədii Təhlili:

Əbülfət Mədətoğlunun "Xəzər sədaqəti" şeiri dəniz obrazı vasitəsilə insan ruhunun, sevginin və vəfanın tərənnümünə həsr olunmuş lirik bir nümunədir.

Şeirin əsas mövzusu Xəzər dənizinin gözəlliyi və onun insan duyğuları ilə həmahəngliyidir. Müəllif dənizi sadəcə təbiət hadisəsi kimi deyil, sadiq bir dost, sirdaş və sevginin simvolu kimi təqdim edir. İdeya ondan ibarətdir ki, təbiət, yəni Xəzər insana mənəvi saflığı və eşqə sədaqəti öyrədən ən böyük müəllimdir.

"Möcüzə məharət", "kövrək ləpələr" kimi ifadələr dənizin emosional mənzərəsini yaradır.

"Xəyalımı suya çəkir", "Gözlərimi mən sərirəm üstünə" ifadələri lirik qəhrəmanın dənizlə olan dərin mənəvi bağlılığını bədii şəkildə ifadə edir. Xəzərin "yatmaması", "qol açması", "gülə-gülə qarşılaması" ona insani xüsusiyyətlər qazandırır, dənizi canlı bir varlıq kimi oxucuya sevdirir.

Ləpələrin pıçıltısının "muğama" bənzədilməsi şeirə milli ruh və musiqili bir hava qatır.

Şeir klassik heca vəznində və sadə, axıcı bir dildə yazılıb. Müəllif "Xəzər-Bakı" vəhdətini ön plana çəkərək, oxucuda doğma şəhərə və onun dənizinə qarşı nostalji hisslər oyadır. "Duanı məktub kimi yazmaq" detalı lirik qəhrəmanın daxili dünyasının təmizliyindən xəbər verir.

"Xəzər sədaqəti" şeiri insan və təbiət münasibətlərinin bədii inikasıdır. Şair Xəzəri vəfalı bir sevgiliyə bənzədərək, ondan sədaqət dərsi aldığını vurğulayır.

 

 Sevil Azadqızı