Uşaqlıqdan gözlədiyim,

nağıllarda,

göydən düşəcək

üç almanın sehri

bitmir ki, bitmir...

Gözüm baxa-baxa

möcüzə baş verər,

göyün yeddinci qatından

üç alma düşər ovcuma...

Səssiz, sözsüz

üz-üzə, göz-gözə durarıq.

Sükut doğmalıq yaradar,

nağıllı almalarla

aramızda...

Sonra könül tənhalığından,

arzulardan,

bir az həsrət,

bir az giley dolu,

ömür nağılı uydurub

danışaram

həm almalara,

həm özümə...

Nağılın qəmli yerində

hönkürtüylə ağlaram,

sonra da

qəhqəhə çəkərəm,

gülərəm:

“Alma adammı, doğmanmı

dərdləşirsən belə?”

– deyərəm...

Qəfil işıq seli

üstümə düşər...

Göyün alma bağları

silkələnər, deyəsən...

YERƏ

yalnız ucu düşər.

Gecə-gecə göy üzü,

alma-alma qızarar,

qəfil buludlar alma dadında

yağış yağdırar.

Alma göydən gələn

arzu, ümid, həsrət

kölgəsimi,

yoxsa ürəyimdə nağıllaşan

arzuların alma şəklimi?

Bəlkə də üç alma

göylərin üç qatının

müjdəsi,

həqiqətin, heyrətin,

sevginin yanar ocağında

közərən dərdlərin ücləşməsi...

Tanrı qismətim, zəhmətim,

sevgim, mərhəmətim,

alma gözəlliyiylə

çəkib apardı məni

körpəliyimə,

atalı, analı ömrümə...

Alma arzuların,

istəyin rəngi,

alma cənnət meyvəsi...

Göy üzünün yeddi qatından

alma şəkilli

qapılar tayba-tay açılar,

dualarımın zəngindən...

Yaxşılıqların

yozulub, yoğrulan yerindən

görərəm

sıra-sıra

alma ağacları

boy verib,

hərəsində üç alma,

ömür, yaşam, ölüm,

günah, səvab, tamah,

tövbələr, dualar, göz yaşı,

ümidlər, həsrətlər,

gecikən, tələsən,

deyilib, deyilməyən

nələr, nələr...

Həm ömrümüzün

həm ağacın

budaqlarını əyər...

Həqiqətlərdən

Alma düzümlü yollar açılar,

keçmiş, gələcək,

bu gün

alma-alma sıralanar...

Göydən üç alma düşər,

Uydurduğum, gözlədiyim

nağılıma...

Qıpqırmızı almalar

nur səpər,

Tanrıya gedən

Yoluma

üz tuturam göylərə,

alma payı göndərənə...

Şükür, Rəbbim

sənə dönən,

mənə göndərilən

almalı yoluna.

Şükür,

Yaxşılıqlardan, əməllərdən

qayıdan

ömür taleyimə,

alma gözəlliyinə,

nağıl payıma!

Sona   Vəliyevanın "Göydən üç alma düşər" adlı lirik-fəlsəfi essesi insan taleyi, uşaqlıq həsrəti, ilahi sevgi və daxili tənhalığın nağıl motivləri ilə zəngin ifadəsidir. Əsərin əsas mövzu xətti xalq nağıllarımızın ənənəvi "göydən üç alma düşdü" sonluğunun modern və fəlsəfi şərhi üzərində qurulub.

Müəllif uşaqlıq səmimiyyətini və nağıl sehrini itirməyən insanın daxili dünyasını oxucuya açır. Əsas ideya — insanın həyat yolları, çətinlikləri və ağrıları içində belə ruhundakı ümidi, Tanrıya olan inamı və təmizliyi (alma rəmzində) qoruyub saxlaya bilməsidir. Mətndə almalar sadəcə bir meyvə və ya nağıl elementi deyil, çoxqatlı simvollardır: Həqiqətin, heyrətin və sevginin formalaşdırdığı bütövlükdür. Eyni zamanda zamanın üç qatını (keçmiş, bu gün, gələcək) və həyatın ziddiyyətlərini (ömür-ölüm, günah-savab) təmsil edir.

Alma həm də müəllifi "atalı, analı ömrünə" — itirilmiş cənnətə, yəni uşaqlığın qayğısız günlərinə aparan bir vasitədir. Həyatın çətinliklərindən sonra gələn ilahi rəhmətin və təmizlənmənin metaforasıdır. Yazar mətndə özü ilə dərin bir psixoloji dialoqa girir. Almalarla dərdləşmək, həm hönkürtü ilə ağlayıb, həm də qəhqəhə çəkmək insanın daxili tənhalığının və emosional gərginliyinin bədii təsviridir.

Müəllif öz reallığı ilə uydurduğu nağıl arasında kövrək bir tarazlıq yaradır. Mətn proza (nəsr) formatında olsa da, tamamilə şeir fəlsəfəsinə və ritminə malikdir. "Səssiz, sözsüz", "üz-üzə, göz-gözə", "alma-alma" kimi ifadələr mətndə daxili bir musiqililik və axıcılıq yaradır. Essenin sonu lirik qəhrəmanın Tanrıya yönəlməsi, taleyinə və "nağıl payına" şükür etməsi ilə bitir. Bu da mətni sufi-fəlsəfi bir müstəviyə qaldırır. Nəticə olaraq, Sona Vəliyevanın bu əsəri insan ömrünü nağıllaşdıran, acıları sevgiyə və şükürə çevirən, dərin poetik duyğularla süslənmiş uğurlu bir bədii özünüifadə nümunəsidir.

31.07. 26