Cavabsız sual

Üstümə kölgə düşüb -

Kədərdi...

Kədər donun dəyişib -

Qədərdi...

Günün calağı yoxdu,

Yoxun balağı yoxdu!..

Ayla talağı yoxdu -

Hədərdi...

Yola verib cüməni

Tikdimm bu boş küməni...

Görməyibsə kim məni -

Nə dərdi!..

Ömrün budağı əylib

Dilin dilçəyi yeylib...

Nə vardı hamsı deyilib -

Nətərdi?

Şeirin Bədii Təhlili:

Əbülfət Mədətoğlunun "Cavabsız sual" şeiri insanın daxili sarsıntılarını, tənhalığını və taleyin amansızlığını əks etdirən fəlsəfi-ekzistensial motivli poetik nümunədir. Şeirin əsas mövzusu ömrün faniliyi, çarəsizlik və zamanın qarşısında insanın acizliyidir. Müəllif kədərin insanın ayrılmaz parçasına çevrildiyini və taleyin, yəni qədərin qaçılmazlığını vurğulayır.

Əsas ideya insanın bu dünyada özünə sığınacaq axtarması, lakin sonda daxili bir heçlik və tənhalıqla baş-başa qalmasıdır. Şeir xalq şeiri ənənələrinə söykənən lakonik, qısa misralarla və dərin daxili qafiyələrlə qurulub. Bu da ona xüsusi bir ritm və ekspressivlik verir. "Kədərin donunu dəyişib qədər, yəni tale olması" metaforası insanın bədbəxtliyinin təsadüfi deyil, alın yazısı olduğunu göstərir. "Günün calağı yoxdu, yoxun balağı yoxdu" misraları isə çətinliyin və yoxluğun bitib-tükənməyən təbiətini vizuallaşdırır.

"Boş küməni tikmək" ifadəsi fərdin cəmiyyətdən təcrid olunmasını, "görməyibsə kim məni" misrası isə insanın ətrafı tərəfindən unudulmasını, varlığının fərqinə varılmamasını ifadə edir. Şeirin dili xalq danışıq dilinə yaxın, lakonik və aforistikdir. Müəllif "nətərdi", "hədərdi", "nə dərdi" kimi bənzətmə və sual bədii fiqurlarından istifadə edərək oxucunu cavabsız suallarla baş-başa qoyur.

"Dilin dilçəyi yeyilib" ifadəsi artıq sözün, şikayətin və ümidin bitdiyi son həddi bədii şəkildə ifadə edir. Şeir insanın daxili dramını minimalist, lakin son dərəcə təsirli bir dillə oxucuya çatdırır.

 Sevil Azadqızı