UĞULTU

Göy üzündən gələn uğultu

bəlkə də

səssizliyin öz nəfəsidir.

Elə bir sükut ki,

qulaqları yox,

ürəkləri oyadır

həm də özündən

özünə qayıdır.

Bilirəm,

Yoxluğumda adımı

dodaqların hər gecə

səssizcə təkrarlayır, axı.

Adım,

dilininin ucunda deyil,

həsrətinin içində yaşayır, axı.

Bilirəm, bilirsən ki,

ucsuz-bucaqsız səhralarda

şəhid anasının göz yaşları

bulud olub dolanır;

Bir gün yağış kimi enəcək,

qanqalların yerində

qırmızı lalələr,

ağ çiçəklər bitəcək.

Əlbəttə, torpaq

qanı unutmur.

Daş yaddaşını itirmir.

Yalnız insan

unudanda

gecə uzanır.

Bəlkə də

sənin unutqanlığın

ürəyimə düşən

ilk xaldır.

Elə ona görə də

Bu uğultu səssiz,

ürəyim isə laldır.

Əlbəttə, göy üzündən gələn uğultu

yenə eşidiləcək.

Amma o zaman

hamı biləcək:

ən böyük uğuıtu

səssizliyin özüdür.

Şeirin bədii təhlili:

Faiq Balabəylinin "Uğultu" şeirinin ana xəttini unudulmaq ağrısı, tarixi yaddaş, şəhidlik fəlsəfəsi və insanın öz daxili dünyası ilə üzləşməsi təşkil edir. Müəllif fərdi həsrətlə ümumbəşəri və milli ağrını (şəhid anasının göz yaşlarını) ustalıqla birləşdirmişdir. Əsas ideya yaddaşın ölməzliyi və insani unutqanlığın gətirdiyi mənəvi qaranlıqdır.

Mətndə obrazlılıq çox güclüdür. "Göy üzündən gələn uğultu" həm təbiətin, həm də vicdanın səsi kimi simvolizə olunur. "Şəhid anasının göz yaşlarının buluda dönməsi" və "qanqalların yerində lalə bitməsi" müqəddəs qanın hədər getmədiyini, torpağın dirilişini göstərən güclü metaforalardır.

Səssizliklə uğultunun, yoxluqla varlığın, daşın yaddaşı ilə insanın unutqanlığının qarşılaşdırılması mətndə dramatik gərginliyi artırır. "Daş yaddaşını itirmir. Yalnız insan unudanda gecə uzanır" cümləsi insanın təbiət qarşısındakı mənəvi məsuliyyətini vurğulayan ən uğurlu bədii tapıntılardan biridir.

Mətn lirik-fəlsəfi üslubdadır. Cümlələrin ritmik quruluşu, "axı", "əlbəttə", "bəlkə də" kimi modal sözlərin emosional yükü mətni sıradan bir nəsrdən çıxarıb poeziyaya yaxınlaşdırır. Müəllif oxucunu mürəkkəb bir sualla baş-başa buraxaraq, ən böyük səs-küyün əslində insanın daxilindəki sükut (lal ürək) olduğunu sübut edir.

Şeirin bədii gücü onun səmimiyyətində və bir neçə cümləyə böyük bir yaddaş və sevgi fəlsəfəsini sığdıra bilməsindədir.

Sizə cansağlığı, bərəkətli ömür və bütün işlərinizdə uğurlar arzulayıram!

 Sevil Azadqızı

26.07.2026