Əmanət insanın çiyninə qoyulan adi bir yük deyil, onun vicdanına, etibarına və mənəvi dünyasına həvalə edilən müqəddəs bir məsuliyyətdir. Əmanətə sahib çıxmaq hər kəsin bacara biləcəyi bir iş deyil. Bunun üçün insanda ilk növbədə təmiz qəlb, möhkəm xarakter, dürüstlük və yüksək mənəvi dəyərlər olmalıdır. Çünki əmanət yalnız bir əşya, pul, mal və ya maddi sərvət deyil. Bəzən bir insanın sirri, bir ailənin etimadı, bir dostun etibarı, bir ananın son vəsiyyəti, bir şəhidin arzusu, bir insanın gələcəyə bağladığı ümid də əmanət ola bilər. Əmanətin böyüklüyü onun maddi dəyəri ilə deyil, daşıdığı mənəvi məsuliyyətlə ölçülür.

İnsan həyatda müxtəlif münasibətlər qurur, insanlarla ünsiyyətdə olur, dostluq edir, sirdaş olur, bir-birinə inanır və güvənir. Bu münasibətlərin təməlində isə etibar dayanır. Etibar qazanmaq uzun zaman, bəzən illərlə davam edən səmimiyyət və dürüstlük tələb edir. Lakin həmin etibarı bircə yanlış addımla, bircə xəyanətlə itirmək mümkündür. Elə buna görə də əmanətə xəyanət etmək yalnız verilən bir şeyi geri qaytarmamaq deyil, həm də insanın öz mənəvi simasına zərbə vurmasıdır. Etibarın qırıldığı yerdə səmimiyyət azalır, inamın itdiyi yerdə münasibətlər soyuyur, xəyanətin baş verdiyi yerdə isə insanın adına kölgə düşür.

Əmanətə xəyanət etməyən insan, ilk növbədə, öz vicdanının qarşısında başıuca yaşamağı bacarır. O bilir ki, ona tapşırılan hər bir şeyin arxasında bir insanın inamı, bir ümidin taleyi, bir məsuliyyətin ağırlığı dayanır. Belə insan üçün əmanəti qorumaq məcburiyyət deyil, mənəvi borcdur. O, yanında olmayan insanın da haqqını qoruyur, özünə nəzarət edir, fürsət düşəndə başqasının etibarından istifadə etməyi özünə yaraşdırmır. Çünki həqiqi dürüstlük insanın yalnız başqalarının gözü qarşısında deyil, heç kimin görmədiyi məqamlarda da doğru davranmasıdır.

Təəssüf ki, bəzən həyatda etibarı şəxsi maraqlarına qurban verənlərə də rast gəlirik. Onlar bir anlıq qazanc, mənfəət, şöhrət və ya rahatlıq naminə özlərinə göstərilən inamı tapdalayırlar. Unudurlar ki, xəyanətlə əldə edilən heç bir qazancın bərəkəti və mənəvi rahatlığı ola bilməz. İnsan başqasının haqqını mənimsəməklə, sirrini açmaqla, ona tapşırılanı öz mənafeyinə uyğun istifadə etməklə müvəqqəti üstünlük qazana bilər. Ancaq həmin üstünlük onun vicdanında dərin bir iz buraxır. Çünki insanın ən böyük mühakiməçisi elə öz vicdanıdır.

Əmanətin ən həssas növlərindən biri də sirrdir. Bir insanın dərdini, ağrısını, şəxsi həyatına aid məsələləri sizə etibar edib danışması böyük inamın göstəricisidir. Belə məqamlarda həmin insanın sözlərini başqalarına çatdırmaq, onun zəifliyindən istifadə etmək, şəxsi dərdini müzakirə mövzusuna çevirmək mənəvi xəyanətdir. Sirr saxlamaq hər adamın bacardığı xüsusiyyət deyil. Bunun üçün insanın dilinə, düşüncəsinə və davranışına hakim olması lazımdır. Bəzən bir sirri qorumaq bir dostluğu, bir ailəni, hətta bir insanın həyatına olan inamını qorumaq deməkdir.

Valideynlərin övladlarına qoyduğu əmanət, ailənin bir-birinə göstərdiyi etibar, dostun dosta etdiyi etiraf, müəllimin şagirdinə aşıladığı dəyərlər də insanın mənəvi məsuliyyətini müəyyənləşdirir. Hər kəs öz üzərinə düşən əmanətin qədrini bilməli, onu qorumağı özünə şərəf borcu saymalıdır. Xüsusilə də insanlara rəhbərlik edən, xalqın etimadını qazanan, müəyyən bir vəzifə və səlahiyyət daşıyan şəxslər bilməlidirlər ki, onlara verilən imkanlar şəxsi mülkiyyət deyil, xalqın və cəmiyyətin etibar etdiyi məsuliyyətdir. Vəzifəni şəxsi maraqlara xidmət etdirmək, insanların haqqını tapdalamaq, verilən etimadı mənfəətə çevirmək də əmanətə xəyanətin başqa bir formasıdır.

Əmanət anlayışının ən müqəddəs məqamlarından biri də Vətənə, torpağa və şəhidlərin bizə miras qoyduğu dəyərlərə sədaqətdir. Bu torpaq uğrunda canından keçən insanların arzuları, xalqın azadlığı və gələcək nəsillərin firavan həyatı bizə böyük bir əmanətdir. Bu əmanəti qorumaq yalnız sözlə və şüarlarla deyil, əməl, vicdan, birlik, dürüstlük və məsuliyyətlə mümkündür. Şəhidlərin qanı ilə qorunan torpağın qədrini bilmək, onun sərvətlərinə sahib çıxmaq, milli dəyərləri yaşatmaq və gələcək nəsillərə sağlam mənəvi miras ötürmək hər birimizin borcudur.

Unutmamalıyıq ki, insan dünyadan köçərkən özü ilə nə mal-mülk, nə vəzifə, nə də qazandığı müvəqqəti şöhrəti aparır. Onun arxasında qalan ən qiymətli sərvət yaxşı adı, xeyirxah əməlləri və insanların yaddaşında yaratdığı etibardır. İnsan haqqında verilən ən böyük qiymət onun nə qədər varlı, nə qədər nüfuzlu olması ilə deyil, ona güvənənlərin etimadını nə dərəcədə doğrultması ilə ölçülür. Bəzən bir insanın illərlə qurduğu hörməti bir xəyanət yerlə-yeksan edir. Ona görə də hər kəs hər addımından əvvəl özünə bir sual verməlidir: Mənə etibar edilən bu əmanətə layiqincə sahib çıxırammı?

Əmanətə sadiq qalmaq insanın mənəvi böyüklüyünün göstəricisidir. Bu, həm də insanın özünə, adına, keçmişinə və gələcəyinə hörmətidir. Çünki əmanətə xəyanət edən insan yalnız başqasının inamını deyil, öz ləyaqətini də itirir. Etibarı qoruyan insan isə bəzən heç bir mükafat almasa belə, ən böyük mənəvi qazanca sahib olur.

Unutmayaq: Əmanət qorunmaq üçün verilir, mənimsənilmək üçün deyil; etibar yaşadılmaq üçün göstərilir, qırılmaq üçün deyil. İnsan hər şeyi itirə bilər, amma vicdanını itirməməlidir. Çünki vicdanı təmiz olan insanın ən böyük sərvəti öz adına və əməlinə olan sədaqətidir.

Sevil Azadqızı