Əbülfət Mədətoğlunun "Az qalıb..." şeiri insanın daxili aləmindəki psixoloji ziddiyyətləri, sevgi və ümidin doğurduğu həyəcanı poetik dillə ifadə edən lirik-psixoloji əsərdir.

Şeirin əsas mövzusu həsrət, çarəsizlik və sarsılmaz sevgi arasındakı mübarizədir. Lirik qəhrəman öz daxili dünyasında böyük bir intizar yaşayır. Müəllif oxucuya çatdırmaq istəyir ki, həyatın çətinliklərinə və "sərt inada" baxmayaraq, həqiqi sevgi insanı yaşadan və ona ümid verən ən ali hissdir.

Şeirdə hisslərin ekspressivliyini artırmaq üçün bir neçə uğurlu bədii təsvir vasitəsindən istifadə olunmuşdur: "Boynubükük ümid": Ümidin insaniləşdirilməsi onun necə kövrək və çarəsiz vəziyyətdə olduğunu vizuallaşdırır. Ümid qapı arxasında qalıb və içəri girmək üçün icazə (açar) gözləyir. "Sərt inad": Bu ifadə həm lirik qəhrəmanın öz daxili prinsiplərini, həm də qarşı tərəfin və ya taleyin güzəştsizliyini simvolizə edir. "Ağlımı bir naz alıb":

Bu misra rasionallıqla emosionallıq arasındakı qarşıdurmanı göstərir. Ağıl hisslərin (nazın) qarşısında təslim olub. Şeir olduqca sadə, axıcı və xalq şeiri ənənələrinə yaxın bir dillə yazılmışdır. Qısa, lakonik misralar lirik qəhrəmanın daxili təlatümünü, ürək döyüntülərini və səbirsizliyini ritmik şəkildə əks etdirir. Əsərin strukturu dramatizm üzərində qurulub: əvvəlcə çarəsizlik və yalvarış motivləri ("Açar da vermirsən ki..."), ardınca daxili etiraf ("Bir ad bilir, tək bir ad!"), sonda isə emosional partlayış baş verir. Şeirin sonluğu lirik qəhrəmanın passiv intizardan aktiv addıma keçəcəyinin anonsudur.

"El, obayla bir edim" ifadəsi sevginin gizli hücrələrdən çıxıb aşkar tərənnüm olunacağına, cəmiyyətə bəyan ediləcəyinə işarədir. Bu, əsərin ümumi ruhuna nikbinlik bəxş edir və çarəsizliyi qətiyyətlə əvəzləyir.

Sevil Azadqızı